Co znaczą dwie liczby na ekranie zegarka? Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe bez tajemnic

Na ekranie zegarka pojawia się na przykład 128/82 mmHg. Pierwsza, większa liczba to ciśnienie skurczowe, czyli nacisk krwi na ściany tętnic w chwili, gdy serce się kurczy i wypycha krew. Druga to ciśnienie rozkurczowe: nacisk, który zostaje w tętnicach między uderzeniami, kiedy serce się rozluźnia. Trzecia liczba z dopiskiem bpm to tętno, a nie ciśnienie.

Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe zawsze podaje się razem, bo opisują dwa momenty tego samego cyklu pracy serca. Zegarek pokazuje oba wyniki zaraz po pomiarze i zapisuje je w historii. Ich ocena, tak jak przy każdym ciśnieniomierzu, należy do lekarza.

Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe: która liczba jest która?

Górna liczba to zawsze ciśnienie skurczowe, dolna to zawsze rozkurczowe. Ta kolejność obowiązuje na każdym urządzeniu: w zegarku, w ciśnieniomierzu naramiennym i w dokumentacji od lekarza.

Skoro serce między uderzeniami odpoczywa, można by się spodziewać, że ciśnienie spada wtedy do zera. Tak się nie dzieje, bo duże tętnice są elastyczne. Podczas skurczu rozciągają się pod naporem krwi, a potem oddają tę energię i dalej przepychają krew. Dzięki temu w tętnicach cały czas utrzymuje się pewien nacisk i właśnie on jest ciśnieniem rozkurczowym.

Zapis 128/82 czyta się „128 na 82”. Jeśli ktoś podaje wynik jako „80 na 120”, po prostu zamienił liczby miejscami. Skurczowe zawsze idzie pierwsze i zawsze jest wyższe.

Co oznacza mmHg w wyniku pomiaru ciśnienia?

mmHg to milimetry słupa rtęci (Hg to chemiczny symbol rtęci). Wynik 120 mmHg oznacza ciśnienie, które w szklanej rurce podniosłoby słupek rtęci na wysokość 120 milimetrów.

Jednostka pochodzi z pierwszych ciśnieniomierzy z końca XIX wieku, w których odczytywało się wysokość rtęci na skali. W domowych aparatach i zegarkach rtęci dziś nie ma, pomiar odbywa się elektronicznie, ale jednostka została. To wygodne, bo wynik z kardiowatcha, z ciśnieniomierza i z karty pacjenta zapisuje się tak samo, więc łatwo je ze sobą zestawić.

Trzecia liczba na ekranie, czyli tętno

Po pomiarze ciśnienia większość urządzeń pokazuje też tętno w bpm (od angielskiego beats per minute), czyli liczbę uderzeń serca na minutę. To inny parametr niż ciśnienie i może zmieniać się niezależnie od niego. Szybkie tętno nie oznacza automatycznie wysokiego ciśnienia, dlatego obie wartości czyta się osobno.

Czasem można spotkać też pojęcie ciśnienia tętna. To różnica między górną a dolną liczbą: przy wyniku 128/82 wynosi 46 mmHg. Nie mierzy się jej osobno, wynika z dwóch pozostałych wartości, a jej znaczenie w konkretnym przypadku ocenia lekarz.

Skąd zegarek wie, jakie masz ciśnienie?

Zegarek może uzyskać obie liczby na dwa sposoby: z pomiaru mankietem wbudowanym w pasek albo z czujnika optycznego pod kopertą. Od tego, jaką technologię ma dany model, zależy, jak traktować wynik.

Pompowany pasek, czyli mankiet na nadgarstku

W modelach z pompowanym paskiem pasek podczas pomiaru napełnia się powietrzem i tworzy na nadgarstku niewielki mankiet. Mankiet uciska tętnicę, a czujnik rejestruje drobne drgania ciśnienia w pasku, wywołane pulsowaniem naczynia pod spodem. To metoda oscylometryczna, na tej samej zasadzie działają klasyczne ciśnieniomierze naramienne.

Automatyczne urządzenie z mankietem nie odczytuje dwóch liczb bezpośrednio. Najsilniejsze drgania pojawiają się przy tak zwanym ciśnieniu średnim, a wartości skurczową i rozkurczową algorytm wylicza z przebiegu całej serii drgań. Tak samo pracuje aparat zakładany na ramię i zegarek z mankietem w pasku.

Dzięki temu pomiar nie opiera się wyłącznie na czujnikach optycznych, a przy prawidłowo wykonanym pomiarze uzyskiwane wyniki mogą być zbliżone do wyniku z ciśnieniomierza naramiennego. Pompowany pasek ma m.in. EXON Cardis, najmniejszy kardiowatch EXON z mankietem, z EKG, przyciskiem SOS i detekcją upadku. Tę samą technologię mają Alvio, Elar i Kron, a wszystkie znajdziesz w kategorii zegarki z pompowanym paskiem.

Czujnik optyczny, czyli odczyt bez ucisku

Modele bez mankietu korzystają z czujnika optycznego PPG. Dioda oświetla skórę, a fotodetektor śledzi, jak przy każdym uderzeniu serca zmienia się ilość krwi w naczyniach. Z kształtu i tempa tej fali tętna algorytm szacuje ciśnienie. Taki odczyt ma charakter orientacyjny, ale ma też swoje zalety: pomiar trwa chwilę, niczego nie uciska i można go powtarzać wiele razy w ciągu dnia, więc dobrze pokazuje, jak ciśnienie zmienia się w czasie.

Dlaczego wynik zmienia się w ciągu dnia?

Ciśnienie nie jest stałą wartością, tylko parametrem, który organizm reguluje na bieżąco. Dwa pomiary wykonane w odstępie godziny prawie nigdy nie dają identycznego wyniku i jest to zupełnie normalne.

Najwyraźniej widać to w rytmie dobowym: w nocy, podczas snu, ciśnienie zwykle spada, a rano po przebudzeniu rośnie. Na odczyt wpływa też to, co działo się tuż przed pomiarem:

• kawa, mocna herbata albo papieros w ciągu ostatnich 30 minut,
• wysiłek, nawet szybkie wejście po schodach,
• stres, pośpiech i silne emocje,
• rozmowa w trakcie pomiaru,
• pełny pęcherz,
• chłód w pomieszczeniu.

Górna liczba reaguje na takie bodźce zwykle mocniej niż dolna, dlatego to ona najczęściej „skacze” między pomiarami. Jak rozplanować pomiary w ciągu dnia, żeby dało się je porównywać, piszemy w tekście kiedy mierzyć ciśnienie.

Porada eksperta: przy pomiarze zegarkiem najwięcej zależy od pozycji ręki. Usiądź, oprzyj plecy, połóż przedramię na stole i ułóż nadgarstek tak, żeby zegarek był mniej więcej na wysokości serca. Nadgarstek opuszczony na kolana zawyża wynik, a uniesiony powyżej serca go zaniża. Całą procedurę krok po kroku opisaliśmy w poradniku jak prawidłowo mierzyć ciśnienie na nadgarstku.

Która liczba jest ważniejsza: górna czy dolna?

Obie. Lekarz ocenia je razem i żadnej nie traktuje jako mniej ważnej. Warto jednak wiedzieć, że z wiekiem zachowują się inaczej.

Z biegiem lat duże tętnice tracą część elastyczności i słabiej amortyzują uderzenie krwi podczas skurczu. Górna liczba ma wtedy tendencję do wzrostu, a dolna często zostaje na podobnym poziomie albo nawet się obniża. Stąd u osób starszych różnica między obiema wartościami bywa większa niż u młodszych. To informacja do rozmowy z lekarzem, a nie powód do samodzielnych wniosków.

Aktualne wartości odniesienia z wytycznych zebraliśmy w tabeli ciśnienia krwi. Jedną rzecz dobrze znać od razu: dla pomiarów wykonywanych w domu wytyczne europejskie z 2024 roku przyjmują inną wartość odniesienia (135/85 mmHg) niż dla pomiaru w gabinecie (140/90 mmHg), bo w domu ciśnienie jest zwykle niższe niż przy lekarzu. Który wynik jest właściwy dla konkretnej osoby, ocenia lekarz, a u seniorów wartości docelowe często ustala się indywidualnie.

Dlaczego jeden pomiar to za mało?

Pojedynczy wynik pokazuje ciśnienie z jednej konkretnej minuty. Żeby zobaczyć, jak jest naprawdę, potrzebna jest seria pomiarów wykonanych w podobnych warunkach: o tych samych porach, w spoczynku, przy tak samo założonym zegarku.

Jeśli lekarz nie zalecił innego schematu, w pomiarach domowych najczęściej stosuje się dwa pomiary rano i dwa wieczorem, w odstępie mniej więcej minuty, przez tydzień. Tu zegarek ma przewagę nad aparatem wyjmowanym z szuflady. Jest na ręce, więc łatwiej nie opuścić żadnego pomiaru, a wyniki trafiają do historii w aplikacji, gdzie widać je na wykresie dzień po dniu.

Przy nietypowym wyniku zanotuj, co działo się przed pomiarem: kawa, spacer, nerwowa rozmowa. Taka krótka notatka często wyjaśnia więcej niż sama liczba. Jak prowadzić zapiski, żeby przydały się na wizycie, podpowiadamy w artykule o dzienniczku ciśnienia.

Czytelny wynik na co dzień: na co zwrócić uwagę przy wyborze zegarka

Dobry zegarek do obserwacji ciśnienia to taki, z którego wynik odczytasz od razu, bez szukania w menu. W kardiowatchach EXON pomagają w tym:

• czytelny, jasny ekran z wyraźnymi cyframi, na którym wynik pojawia się zaraz po pomiarze,
• polskie menu w zegarku i polskojęzyczna aplikacja z historią pomiarów i wykresami,
• prosta obsługa: pomiar uruchamiasz bezpośrednio na zegarku,
• w części modeli, m.in. w Cardis i Kron, funkcja zdalnej opieki, dzięki której wyniki może podglądać bliska osoba, jeśli tego chcesz,
• polskie wsparcie: rozmowa telefoniczna z doradcą, pomoc przy pierwszej konfiguracji, serwis i gwarancja w Polsce.

Jeśli pomiar ciśnienia jest jedną z kilku funkcji, na których Ci zależy, obok EKG, tętna czy analizy snu, dobrym wyborem są modele z czujnikiem optycznym, m.in. Vigil, Corinex, Vera i Orion. Pełny wybór znajdziesz w kategorii zegarki z ciśnieniomierzem.

Najprościej wybrać tak: jeśli ciśnienie to główny powód zakupu, postaw na model z pompowanym paskiem. Jeśli chcesz na co dzień obserwować kilka parametrów naraz, wystarczy model z czujnikiem optycznym. Nie wiesz, który będzie lepszy? Zadzwoń do doradcy EXON, który pomoże dobrać model, a jeśli zechcesz, także przy pierwszym uruchomieniu. Oryginalne kardiowatche z gwarancją producenta kupisz w oficjalnym sklepie EXON. A jeśli wyniki, które widzisz, Cię niepokoją, pokaż je lekarzowi.

Najczęstsze pytania o ciśnienie skurczowe i rozkurczowe

Która liczba to ciśnienie skurczowe, a która rozkurczowe?

Pierwsza, wyższa liczba to ciśnienie skurczowe, a druga, niższa to ciśnienie rozkurczowe. W wyniku 125/80 mmHg skurczowe wynosi 125, a rozkurczowe 80.

Co oznacza druga liczba w pomiarze ciśnienia?

Druga liczba to ciśnienie rozkurczowe, czyli nacisk krwi na ściany tętnic między uderzeniami serca, gdy serce się rozluźnia i napełnia krwią. Jest zawsze niższa od pierwszej.

mmHg, co to za jednostka?

mmHg to milimetry słupa rtęci. Jednostka pochodzi z dawnych ciśnieniomierzy rtęciowych i do dziś jest standardem w medycynie, dlatego posługują się nią także elektroniczne ciśnieniomierze i kardiowatche.

Co oznacza bpm w zegarku?

bpm (beats per minute) to liczba uderzeń serca na minutę, czyli tętno. Zegarek pokazuje je obok wyniku ciśnienia, ale to osobny parametr: wysokie tętno nie oznacza automatycznie wysokiego ciśnienia.

Dlaczego każdy pomiar daje trochę inny wynik?

Ciśnienie naturalnie zmienia się w ciągu doby i reaguje na wysiłek, kawę, stres, rozmowę czy pozycję ręki. Dlatego ocenia się serię pomiarów wykonanych w podobnych warunkach, a nie pojedynczy odczyt.

Czy wynik z zegarka jest taki sam jak z ciśnieniomierza?

W zegarkach z pompowanym paskiem pomiar odbywa się metodą oscylometryczną, tak jak w ciśnieniomierzu naramiennym, i przy prawidłowo wykonanym pomiarze wyniki mogą być zbliżone. Modele z czujnikiem optycznym podają wartość orientacyjną, przydatną do obserwowania, jak ciśnienie zmienia się w czasie.