Chłód a ciśnienie krwi — dlaczego jesienią i zimą odczyty bywają wyższe

Jesienią i zimą ciśnienie krwi u wielu osób jest wyższe niż latem. W chłodzie naczynia krwionośne się obkurczają, żeby organizm tracił mniej ciepła, a w zwężonych naczyniach ciśnienie rośnie. W pomiarach domowych różnica między zimą a latem wynosi średnio kilka mmHg. Dlatego ciśnienie krwi zimą porównuj z zimowymi odczytami, a nie z lipcowymi, i mierz je w ciepłym pomieszczeniu.

Latem opisaliśmy, jak na serce i ciśnienie działają upały oraz podróż samolotem. Ten tekst dotyczy drugiej połowy roku: skąd biorą się wyższe odczyty w chłodne miesiące, jak duża bywa ta różnica i jak mierzyć ciśnienie zegarkiem, żeby wyniki dało się ze sobą porównywać.

Dlaczego w chłodzie ciśnienie krwi rośnie?

Organizm pilnuje, żeby narządy wewnętrzne miały stałą temperaturę. Gdy robi się zimno, układ nerwowy zwęża naczynia w skórze, dłoniach i stopach. Mniej ciepła ucieka wtedy na zewnątrz, ale opór w naczyniach rośnie, a razem z nim ciśnienie. Autorzy przeglądu badań opublikowanego w 2021 roku w Hypertension Research opisują to wprost: niska temperatura pobudza współczulny układ nerwowy i obkurcza naczynia. Zwracają też uwagę, że poranny wzrost ciśnienia jest w chłodzie większy niż w cieple.

Latem mechanizm działa odwrotnie. Naczynia w skórze się rozszerzają, żeby oddać nadmiar ciepła, i ciśnienie zwykle spada. Zimą do chłodu dochodzą jeszcze zmiany w codziennym życiu: mniej ruchu na świeżym powietrzu, cięższe i bardziej słone jedzenie w okresie świąt. One również mogą mieć wpływ na odczyty.

Jak duża jest różnica między zimą a latem?

Zależy od badania, wieku uczestników i od tego, jak ogrzewane są ich domy. Kilka wyników dobrze pokazuje skalę.

To średnie z dużych grup, a nie prognoza dla konkretnej osoby. U jednych różnica będzie ledwo widoczna, u innych wyraźna. Praktyczny wniosek jest jeden: z domowymi odczytami silniej wiąże się temperatura w pokoju, w którym mierzysz ciśnienie, niż mróz za oknem.

Dlaczego jesienne odczyty porównywać z jesiennymi?

Jeśli zestawisz średnią z listopada ze średnią z lipca, prawie na pewno zobaczysz wzrost. Część tej różnicy może wynikać po prostu z pory roku. Sensowniej jest więc porównywać odczyty z podobnych warunków: tydzień z tygodniem przy podobnej pogodzie, poranek z porankiem, grudzień z zeszłorocznym grudniem.

Zrób tydzień odniesienia. Na początku sezonu grzewczego mierz ciśnienie przez 7 dni o stałych porach, rano i wieczorem, zawsze w tym samym pokoju. Średnia z tego tygodnia będzie Twoim jesiennym punktem odniesienia, do którego porównasz kolejne tygodnie.

Porównuj te same pory dnia. W chłodzie poranne odczyty rosną bardziej niż wieczorne, więc zestawiaj ranek z rankiem, a wieczór z wieczorem. Jak ułożyć stałe pory pomiarów, piszemy w tekście kiedy mierzyć ciśnienie.

Nocne odczyty oceniaj osobno. W nocy zależność bywa odwrotna i latem ciśnienie potrafi być wyższe niż zimą, prawdopodobnie także dlatego, że w upały gorzej się śpi. Jeśli zegarek mierzy automatycznie w nocy, nie mieszaj tych wyników z dziennymi.

Zapisuj okoliczności. Krótka notatka w zeszycie albo w telefonie, na przykład „po spacerze” czy „zimno w pokoju”, pomoże później zrozumieć odczyt, który odstaje od reszty.

Jeśli przyjmujesz leki na ciśnienie, nie zmieniaj ich samodzielnie z powodu wyższych jesiennych odczytów. Zabierz na wizytę zapis z kilku tygodni i porozmawiaj o nim z lekarzem.

Jeśli ciśnienie jest głównym powodem, dla którego nosisz zegarek, zobacz modele z mankietem wbudowanym w pasek. Wszystkie modele z pomiarem ciśnienia znajdziesz w kategorii zegarki z ciśnieniomierzem.

Jak mierzyć ciśnienie zegarkiem w chłodne dni?

Czujnik optyczny na zimnej skórze

Zegarek z czujnikiem optycznym odczytuje falę tętna w drobnych naczyniach pod skórą. Gdy nadgarstek jest zimny, te naczynia się zwężają i sygnał słabnie. W badaniu opublikowanym w 2026 roku w Scientific Reports schłodzenie skóry przedramienia średnio o 13°C zmniejszyło amplitudę sygnału optycznego średnio o 41%. Pomiar z zimnej ręki bywa przez to mniej powtarzalny, a czasem trzeba go powtórzyć.

Pompowany pasek po powrocie z mrozu

Modele z pompowanym paskiem, takie jak EXON Cardis, Alvio, Kron i Elar, mierzą ciśnienie metodą oscylometryczną, tak jak klasyczne ciśnieniomierze. Przy prawidłowo wykonanym pomiarze uzyskiwane wyniki mogą być zbliżone do wyniku z ciśnieniomierza naramiennego. Mankiet pokazuje ciśnienie z danej chwili, a zaraz po wejściu z mrozu bywa ono chwilowo wyższe. Taki odczyt niewiele mówi o Twoim zwykłym ciśnieniu.

Kolejność pomiaru w sezonie grzewczym

1. Po wejściu z dworu zdejmij kurtkę i poczekaj, aż dłonie i nadgarstek będą ciepłe w dotyku. Zwykle trwa to kilkanaście minut, po długim spacerze na mrozie dłużej.
2. Usiądź w ogrzanym pokoju, oprzyj plecy i przedramię, odpocznij 5 minut w ciszy.
3. Rano nie mierz ciśnienia w chłodnej sypialni ani w łazience. Przejdź do najcieplejszego pomieszczenia.
4. Podciągnij rękaw tak, żeby nie uciskał ręki i nie leżał pod paskiem. Na co dzień noś zegarek na skórze pod rękawem, a nie na swetrze.
5. Jeśli pierwszy odczyt wyraźnie odstaje od zwykłych, odczekaj kilka minut i zmierz jeszcze raz.

Pozostałe zasady, od ułożenia ręki po bezruch w trakcie pomiaru, zebraliśmy w poradniku jak prawidłowo mierzyć ciśnienie na nadgarstku.

Ile stopni powinno być w pokoju? Światowa Organizacja Zdrowia w wytycznych dotyczących mieszkań i zdrowia uznaje 18°C za bezpieczną temperaturę w domu w chłodne miesiące. Dla osób starszych i przewlekle chorych, zwłaszcza na serce i płuca, dopuszcza wyższe minimum. Pokój, w którym mierzysz ciśnienie, nie powinien być chłodniejszy.

Jeśli zegarek mierzy ciśnienie automatycznie, część odczytów wypadnie w czasie spaceru albo w chłodnym przedpokoju. Przy porównaniach bierz pod uwagę przede wszystkim pomiary zrobione w spoczynku, w ciepłym pomieszczeniu. Te same zasady dotyczą lżejszych modeli z czujnikiem optycznym, takich jak EXON Corinex czy EXON Vigil. Ich wersje na skórzanym pasku łatwo schować pod rękaw płaszcza.

Masz pytania o pomiary w chłodne dni albo o wybór modelu? Napisz do doradcy EXON. Oryginalne kardiowatche z gwarancją i serwisem w Polsce kupisz w oficjalnym sklepie EXON.

Najczęstsze pytania o zimno i ciśnienie krwi

Czy zimno podnosi ciśnienie krwi?

U większości osób tak. W chłodzie naczynia krwionośne się obkurczają i ciśnienie rośnie, dlatego jesienią i zimą odczyty bywają wyższe niż latem.

O ile wyższe jest ciśnienie zimą niż latem?

W badaniach średnio o kilka mmHg. W domowych pomiarach wykonywanych w ciągu dnia różnica wynosiła średnio 6,1/3,1 mmHg, a u osób po 65. roku życia we Francji ciśnienie skurczowe było zimą wyższe o 5 mmHg. U konkretnej osoby może to być mniej albo więcej.

Ile odczekać z pomiarem po wejściu z mrozu?

Tyle, żeby dłonie i nadgarstek się ogrzały, zwykle kilkanaście minut. Potem usiądź i odpocznij jeszcze 5 minut, zanim włączysz pomiar.

Czy zegarek gorzej mierzy ciśnienie na zimnej ręce?

Czujnik optyczny odczytuje falę tętna w naczyniach skóry, a na zimnej ręce ten sygnał jest słabszy. Odczyty bywają wtedy mniej powtarzalne, dlatego mierz ciśnienie na ciepłej ręce.

Dlaczego rano zimą ciśnienie jest wyższe?

Poranny wzrost ciśnienia jest w chłodzie większy, a sypialnie i łazienki bywają zimą najchłodniejszymi pomieszczeniami w domu. Rano mierz ciśnienie w najcieplejszym pokoju i zawsze o podobnej porze.

Czy wyższe odczyty zimą oznaczają, że coś jest nie tak?

Niekoniecznie, bo część wzrostu może wynikać z pory roku. Jeśli jednak odczyty wyraźnie rosną albo masz wątpliwości, pokaż lekarzowi zapis z kilku tygodni. Nie zmieniaj samodzielnie leków.